به هنگام آداب دينى نذرهايى به خدايان پيشكش مىشد . تمام تلاش مردم هر شهر حفظ پيكره خدايانشان بود ، زيرا انتقال آن از شهرى به شهر ديگر نشانه ضعف و سستى محسوب مىشد . ايلامىها به زندگى پس از مرگ اعتقاد داشتند و همراه مردگان خود يك كوزه گلى دفن مىكردند و آب را كه مايه حياتى بود از طريق كانالى در قبرها جارى مىنمودند تا مردگان تشنه نمانند . در دوره جديد ايلام كه به پادشاهان القاب « پيامبر خدا ، پدر و شاه » داده شده بود ، ربه النوع ( الهه زن ) « شالا » و همسر او « اينشوشى ناك » سخت مورد پرستش قرار گرفتند . 22 بطور كلى زن در فرهنگ و تمدن ايلام از ارج و قربى بالاتر از بين النهرين برخوردار بوده است . در دوره‌اى از تاريخ ايلام مردان در صورتى كه از وارثان ملكه نخستين بودند اجازه سلطنت داشتند . زنان خاندان شاهان حق فرمانروائى داشتند ، اما در عمل مردان وظايف آنان را انجام مىدادند . پرستش الهه‌هاى زن در ايلام متداول بود زيرا زن جاودانه و قابل احترام بوده و نسبت خانواده را حفظ مىكرد . الههء مادر در رأس خدايان ايلامى قرار داشت و موجب بارورى و سودبخشى همه پديده‌هاى طبيعت مىشد . در تمدن تورنگ‌تپه استراباد نيز با توجه بدست آمدن چند تنديس الهه زن در تعدادى از قبور ، نشان از اهميت نقش زنان در اين منطقه از ايران هم بوده است . براى مقايسه نمونه‌هائى از تصاوير چنين تنديس‌هائى را در صفحات بعد ارائه داده‌ايم . البته اين شباهت‌ها مىتواند نتيجه مهاجرت گروه‌هاى مختلف آريايىها به نقاط مختلف ايران هم بوده باشد . كينگ آثار بدست آمده از ايلام دوره اول مخصوصا ظروف سفالى آن‌را شبيه ظروف ماوراء النهر ، حوالى درياى خزر ، استراباد ( تورنگ‌تپه ) و دره گز دانسته است . 23 اما معمارى آرامگاهى و شيوه‌هاى تدفين مردم ايلام چگونه بود ؟ آيا در اين مورد شباهت‌هائى با محوطه‌هاى باستانى منطقه استراباد هم داشت يا نه ؟ ايلامىها مردگان خود را در پاى ديوارها و باروهاى شهر به خاك مىسپردند و يا كف گلى خانه‌ها را در حاشيه ديوارها كنده و مرده‌ها را در آن‌ها به صورت دولا ( پا جمع شده به سوى شكم ) دفن مىنمودند . 24 در تمدن شاه‌تپه و پاريم‌تپه استراباد قبل از انتقال محل دفن مردگان و يا قبرستان‌ها به خارج از محيط زيست ، مردگان را همچون مردم ايلام و تپه گوران ( 60 كيلومترى جنوب شرقى كرمانشاه ) در كف اطاق‌هايشان به خاك مىسپردند . البته اشراف ايلامى گاه مردگان خود را در كندوى گلى ذخيره آذوقه جاى داده سپس در